https://thuviensach.vn

Lời giới thiệu

LỜI GIỚI THIỆU
Nhà tâm lý học, triết học nhân văn người Đức – Erich Fromm đã nói rằng: “Sự sáng tạo đòi hỏi
phải có can đảm để buông tay khỏi những điều chắc chắn.” Điều đơn giản ấy không phải ai cũng
biết, tin và làm được.
Bạn luôn băn khoăn tự hỏi tại sao có người nghĩ được rất nhiều ý tưởng nhưng có người lại
không thể nghĩ được gì; sáng tạo có phải là năng lực trời phú cho những người may mắn hay có
một phương thức bí truyền nào cho ý tưởng sáng tạo? Mở khóa sáng tạo sẽ cho bạn câu trả lời
thuyết phục.
Bạn sẽ hiểu được rằng không gì khác, chính cách nghĩ mới, cái nhìn mới và niềm tin chắc chắn
sẽ là chìa khóa để bạn đến gần với lối tư duy sáng tạo trong cuộc sống và trong công việc. Mở
khóa sáng tạo sẽ tiết lộ cho bạn qua những phương pháp để tạo ra ý tưởng sáng tạo. Những
câu chuyện thực tế và thú vị về sáng tạo cùng các bài tập rèn luyện trí não bổ ích là chiếc chìa
khóa vạn năng giúp bạn mở toang cánh cửa của thành công.
Hãy thử cảm giác của sáng tạo, bạn sẽ thấy nhiệt tâm và say mê hơn với công việc và cuộc
sống phía trước.
Xin trân trọng giới thiệu tới bạn đọc cuốn sách nhỏ hữu ích này!
Hà Nội, tháng 7 năm 2013
CÔNG TY CỔ PHẦN SÁCH ALPHA

https://thuviensach.vn

I. Sáng tạo là gì?

1. Sáng tạo
Trong nhiều năm, các nhà nghiên cứu đã cố gắng tìm ra bằng chứng để chứng minh nguồn gốc
của các thiên tài. Trong nghiên cứu năm 1904, Havelock Ellis ghi chú rằng hầu hết các thiên tài
đều có cha lớn hơn 30 tuổi và mẹ nhỏ hơn 25 tuổi và thường ốm yếu khi còn nhỏ. Những học
giả khác cho rằng nhiều người sống độc thân (Descartes, Galileo, Newton), những người khác
thì mồ côi cha (Dickens) hay mồ côi mẹ (Darwin, Marie Curie). Rốt cuộc, những cơ sở dữ liệu
này chẳng nói lên điều gì.
Các học giả cũng cố gắng đo lường mối liên hệ giữa trí thông minh và thiên tài. Nhưng chỉ có trí
thông minh thôi là chưa đủ. Marilun vos Savant có chỉ số thông minh là 228, cao nhất từ trước
đến nay, không đóng góp được nhiều cho khoa học hay nghệ thuật mà chỉ là người làm chuyên
mục hỏi – đáp cho tạp chí Parade. Người đoạt giải Nobel Richard Feynman hiếm khi đạt chỉ số
IQ 122, thấp hơn nhiều so với các nhà vật lý bình thường khác.
Phần lớn mọi người đều có chỉ số IQ ở mức trung bình, trước một vấn đề, họ có thể đưa ra
được những câu trả lời thông thường. Chẳng hạn, khi được hỏi: “Một nửa của 13 là bao nhiêu?”
lập tức ai cũng trả lời được là 6,5 hay sáu rưỡi. Câu hỏi quá dễ, thường bạn chỉ nghĩ câu trả lời
trong vài tích tắc rồi chuyển sự chú ý sang hướng khác.
https://thuviensach.vn

Thông thường, chúng ta đưa ra câu trả lời dựa trên những kinh nghiệm thu thập được trong
quá khứ. Khi đứng trước vấn đề, chúng ta liên hệ với những thứ trong quá khứ đã từng xảy ra.
Chúng ta hỏi: “Tôi đã học được gì trong cuộc sống, trong nhà trường hay trong công việc giúp
tôi giải quyết vấn đề?” Rồi chúng ta lựa chọn phương án dựa trên kinh nghiệm trong quá khứ,
không tính đến những phương pháp của người khác, để đưa ra kết luận của chúng ta. Vì thực
hiện theo các bước rõ ràng dựa trên kinh nghiệm, chúng ta ngạo mạn và tin chắc vào giải pháp
của mình.
Ngược lại, thiên tài không thích sự lặp lại. Đứng trước vấn đề, họ tự hỏi làm sao tìm ra được
nhiều phương án khác nhau để giải quyết chúng, thay vì hỏi xem họ đã được dạy những gì để
giải quyết vấn đề. Họ có khuynh hướng đưa ra nhiều phản ứng khác nhau, một số trong đó
không theo quy ước và nếu khả dĩ, sẽ có phương án độc nhất. Trở lại câu hỏi trên: “Một nửa của
13 là bao nhiêu?” những người sáng tạo sẽ nói rằng có nhiều cách khác nhau để biểu thị “mười
ba” và nhiều cách khác nhau để giảm một nửa cái gì đó. Bạn có thể khám phá ra nhiều điều thú
vị trong câu hỏi này khi tìm đọc cuốn sách Một nửa của 13 là 8 do Alpha Books xuất bản năm
2012.
Người sáng tạo tìm nhiều cách để xem xét vấn đề từ cách kém khả thi cho tới cách khả thi
nhất. Sẵn sàng khám phá tất cả các cách là điều rất quan trọng, dù có thể chỉ tìm được một
cách khả dĩ. Có lần người ta hỏi Einstein sự khác biệt giữa ông và người bình thường là thế
nào, ông đáp rằng nếu bạn yêu cầu người bình thường tìm cây kim trong đống cỏ khô, người
đó sẽ ngừng lại khi tìm thấy cây kim. Nhưng ông sẽ “mổ xẻ” toàn bộ đống cỏ khô để tìm kiếm
những thứ không cần thiết khác có thể tìm được.
Khi được hỏi: “Bạn có sáng tạo không?” phần lớn sẽ đắn đo trước khi trả lời câu hỏi này vì
không tin rằng mình là người sáng tạo. Thường thường chúng ta vẫn mặc định chỉ có các nghệ
sĩ, nhà điêu khắc, nhà văn, nhà thơ, ca sĩ, nhạc sĩ, vũ công và diễn viên mới là những người sáng
tạo đích thực. Có thể thêm vào danh sách này các nghệ nhân và kiến trúc sư.
Điều lạ là những nghề như tài chính, kế toán không bao giờ được dẫn vào danh mục sáng tạo
chỉ đơn giản là vì người ta vẫn nghĩ sáng tạo trong kế toán nghĩa là gian lận sổ sách, tài khoản.
Danh sách những người sáng tạo cũng không bao gồm người lao động, nông dân, nhân viên
môi trường, kỹ sư và đặc biệt là công nhân viên chức. Kỳ thực, thương nhân và kỹ sư là những
nghề cần rất nhiều sự khéo léo, trí tưởng tượng và óc sáng tạo. Công nhân viên chức, bộ đội
hay cảnh sát vốn bị xem là những người cứng nhắc rập khuôn vì công việc hàng ngày buộc phải
tuân theo các thủ tục và quy tắc. Nhưng họ lại là những người tháo vát, tỉ mẩn trong việc giải
quyết các thủ tục hành chính. Tệ hơn nữa, những người lao động chân tay cực nhọc ngày này
https://thuviensach.vn

qua ngày khác như công nhân, nông dân gần như bị đánh bật khỏi địa hạt của sự sáng tạo. Thật
là quan niệm sai lầm!
Có câu chuyện cũ về ba người thợ xây thế này:
Một người khách đi ngang qua nơi những người thợ hồ đang xây một bức tường và hỏi về công
việc họ đang làm.
Người thứ nhất chẳng suy nghĩ gì, đáp ngay: “Chúng tôi trộn hồ, đặt các viên gạch và xây
tường.”
Chẳng có gì lạ cả.
Người khách đến hỏi người thợ thứ hai, ông đưa tay lau mồ hôi trên trán rồi trả lời: “Tôi đang
làm công việc mà một ngày có thể kiếm được 5 bảng Anh.”
Cũng thường thôi.
Người thợ thứ ba đang làm việc hăng say đến nỗi không để ý đến sự có mặt của người khách lạ.
Người khách tới gần hỏi: “Xin lỗi, ông có thể cho biết ông đang làm gì được không?”
Người thợ dừng tay và chậm rãi trả lời: “Tôi đang cùng mọi người xây một trong những bức
tường của một nhà thờ lớn mà sau này tôi có thể dẫn con cháu của mình đến thăm và tự hào
nói với chúng rằng cha ông chúng là người góp phần xây nên những bức tường của nhà thờ
đó.”
Cùng một công việc mà ba người có ba cách trả lời khác nhau, cũng chính là ba quan niệm làm
việc và sống khác biệt nhau. Hai người đầu tiên chỉ chú tâm vào những nỗi lo đời thường, một
dạng “áo cơm ghì sát đất.” Người thứ ba đã để trí tưởng tượng phát huy. Đó là một dạng của
sáng tạo.
Thiền sư Osho nói rằng tất cả mọi thứ bạn làm đều có thể trở nên sáng tạo. Bản thân hoạt động
không chứa đựng sự sáng tạo hay phi sáng tạo mà chính người làm mang lại ý nghĩa cho nó.
Bạn có thể sơn một cách máy móc không sáng tạo. Bạn có thể hát lặp đi lặp lại đầy nhàm chán,
nhưng bạn cũng có thể làm sạch sàn nhà một cách đầy sáng tạo. Sáng tạo là bạn thổi vào việc
bạn đang làm một thái độ, một cách tiếp cận mới. Vì vậy, không có gì lạ khi có những người
nhận được rất nhiều những lời ngợi khen và danh hiệu về sáng tạo. Ai cũng có thể sáng tạo. Chỉ
cần bạn thay đổi suy nghĩ và thuyết phục chính mình và có thể tự tin nói: “Tất nhiên, tôi rất
sáng tạo!”.
Tác giả Jack Foster trong cuốn sách Một nửa của 13 là 8 đã liệt kê rất nhiều quan niệm về sáng
tạo. Tựu chung lại, chúng tôi đồng tình với quan niệm: Sáng tạo chẳng qua là kết hợp những cái
https://thuviensach.vn

có sẵn lại với nhau để tạo thành cái mới.
Johannes Gutenberg chế tạo ra máy in sau những khám phá tuyệt vời của chuyến thăm quan
nhà máy ép rượu và máy đúc tiền.
Thép luyện được phát kiến ra sao? Do một người thợ đồng hồ có tên Benjamin Huntsman, ông
đã nỗ lực cải thiện chất lượng thép cho dây cót, bắt chước cách đốt lò nung thủy tinh.
Ý tưởng phanh hơi bắt nguồn từ đâu? Là do một lần George Westinghouse xem cách vận hành
của máy khoan đá trong công trình xây dựng đường hầm xuyên qua dãy núi An-pơ.
Vì sao máy tính tiền xuất hiện? Do một lần James Ritty đi tàu hơi nước vượt Đại Tây Dương và
nhìn thấy thiết bị đếm vòng quay chân vịt….
Christopher Sholes liên hệ giữa các phím đàn dương cầm với máy gõ chữ để phát minh ra loại
máy đánh chữ QWERTY hiện đại đầu tiên trên thế giới.
Không sáng tạo, thế giới sẽ bị hủy diệt. Chúng ta cần sáng tạo để làm việc hay giải quyết mọi
vấn đề trong cuộc sống hàng ngày.
Ai cũng có khả năng sáng tạo, quan trọng là biết cách nuôi dưỡng tính sáng tạo dần theo thời
gian.
Sáng tạo gắn liền với cảm xúc tích cực. Người sáng tạo là người luôn vui tươi, lòng tràn đầy
tình yêu, sự tò mò và hạnh phúc. Những người có nhiều khả năng sáng tạo nhất đều là người
cảm thấy hạnh phúc. Nơi nào có sợ hãi, tức giận, buồn bã, lo lắng, nơi đó không thể nảy mầm
sáng tạo.
Chỉ những người mang trong mình cảm xúc tích cực mới có khả năng sáng tạo. Chỉ họ mới
quan tâm đến thế giới xung quanh và phát hiện ra những điều thú vị và sống động trong cuộc
sống để từ đó sáng tạo được khơi nguồn.
Chuyên gia cũng có thể sai!
Tất cả những điều dưới đây đều được nhận định bởi các chuyên gia, nhưng thực tế đã chứng
minh, điều họ nói hoàn toàn sai.
- Máy quay đĩa… chẳng có giá trị thương mại nào.
(Thomas Edison nhận xét về phát minh
của mình năm 1880).
- Trong vòng 50 năm nữa, con người sẽ không bay được.
(Wilbur Wright nói với em trai Orville năm 1901, hai năm trước khi chiếc máy bay thử nghiệm
https://thuviensach.vn

của họ bay được).
- Kẻ chết tiệt nào muốn nghe diễn viên nói cơ chứ?
(Harry Warner, đồng sáng lập hãng phim Warner Bros).
- Những phát minh đã đạt tới giới hạn của chúng và ta thấy không có hy vọng nào để có thể
tiến xa hơn.
(Julius Sextus Frontinus, kỹ sư thiên tài người La Mã phát biểu từ những năm đầu Công
nguyên).
- Mọi thứ có thể phát minh đều đã được phát minh.
(Charles Duell, Ủy viên văn phòng sáng chế Hoa Kỳ, năm 1899).
- Người Mỹ cần có điện thoại nhưng chúng ta thì không. Chúng ta đã có quá nhiều người đưa
tin rồi.
(William Preece, kỹ sư trưởng bưu điện Anh, năm 1878).
- Tôi nghĩ rằng có một thị trường toàn cầu cho 5 máy tính.
(Thomas Watson, chủ tịch IBM, năm 1943).
- Truyền hình sẽ không thể duy trì được quá 6 tháng, mọi người sẽ thấy phát chán khi phải
nhìn vào cái hộp nhỏ bằng gỗ dán mỗi tối.
(Darryl Zanuck, đồng sáng lập xưởng phim 20th Century Fox, năm 1946).
- Là tôi, tôi sẽ đóng cửa Apple và trả lại tiền cho các cổ đông.
(Michael Dell, nhà sáng lập Tập đoàn Dell, năm 1997).
- Chả có lý do gì để ai đó muốn sở hữu riêng một chiếc máy tính tại nhà của họ.
(Ken Olsen, nhà sáng lập Digital Equipment Corp, năm 1977).
- Không ai muốn một máy tính cá nhân có bộ nhớ nhiều hơn 637 KB, 640 KB đã là quá đủ rồi.
(Bill Gates, năm 1981).
- Giáng sinh tới iPod sẽ xong đời.
(Alan Sugar, nhà đầu tư mạo hiểm, năm 2005).
Không phải chỉ chuyên gia mới có khả năng sáng tạo
Bạn biết chiếc máy tính tiền đầu tiên do ai sáng chế ra không? Là James Ritty - ông chủ của
một khách sạn.
https://thuviensach.vn

Cha đẻ của hãng Kodak lại là một nhân viên nhà băng, George Eastman. Chính Eastman là
người sáng chế ra máy quay phim chạy bằng cuộn phim năm 1888, khai sinh ra ngành Nhiếp
ảnh bình dân.
Chiếc bút bi đầu tiên trên thế giới được phát minh bởi Laszlo Biro - phóng viên người
Hungary. Khi đang làm việc, Laszlo Biro nhận thấy mực dùng để in báo khô rất nhanh và không
làm cho giấy bị nhòe. Ông đã cố sử dụng cùng loại mực cho bút máy nhưng nhận thấy mực
không chảy ra đầu bút do mực quá sệt. Ông đã làm việc với anh trai mình, vốn là một nhà hóa
học và đã phát minh ra đầu bút gồm một viên bi có thể xoay trong một hốc, do đó có thể lăn
mực từ ống chứa mực và in lên giấy. Biro đã đăng ký phát minh ở Paris năm 1938.
Vào thập niên 1920, Florence Lawrence, một nữ diễn viên nổi tiếng tại Mỹ đã sáng chế ra thiết
bị có tên gọi “auto signaling arm” tạm dịch là Tay xi-nhan ô tô, phiên bản đầu tiên của đèn xinhan ngày nay.
Tình cờ vào một buổi sáng năm 1903, người bán nút chai đến từ Boston tên là Gillette cạo râu
và nhận ra dao cạo đã bị cùn. Ông băn khoăn tại sao phải mất nhiều thời gian mài để làm bén
lại lưỡi dao mới có thể dùng tiếp mà không nghĩ đến một lưỡi dao đủ mỏng và rẻ để có thể vứt
đi sau khi không sắc nữa? Để trả lời câu hỏi này, Gillette phải mất đến tám năm để đúc được
một lưỡi dao đủ mỏng như mong muốn và năm 1911 ông đã lấy được bằng sáng chế về chiếc
dao cạo này.
2. Bài học sáng tạo từ câu chuyện phát minh bút xóa
Vào thập niên 1950, khi máy đánh chữ điện tử lần đầu tiên được giới thiệu, một ông chủ tốt
bụng đã mua cho cô thư ký của mình một chiếc máy đánh chữ. Cái máy mới khiến cô thư ký
Bette Nesmith say mê, những ngón tay cô không còn đau đớn khi gõ xuống bàn phím nữa.
Nhưng niềm vui của Bette sớm tan biến. Không quen với những phím gõ nhẹ nhàng, cô mắc
hết lỗi sai này đến lỗi sai khác cho đến khi giỏ đựng rác chứa đầy những lá thư gõ sai. Vào cuối
ngày, cô vẫn không thể hoàn thành lá thư.
Bette nghĩ rất nhiều cách để giải quyết vấn đề, nhưng không tìm được giải pháp. Cuối cùng, cô
nghĩ đến phản ứng của sếp khi biết chuyện này. Ông ấy đã đầu tư nhiều tiền bạc vào cái máy
này và sẽ thất vọng biết bao nếu cô không thể làm việc hiệu quả hơn. Thậm chí cô còn có thể bị
mất việc.
Rồi một ý tưởng bất ngờ lóe lên trong đầu cô. Cô nhớ đến khóa học nghệ thuật, ở đó cô được
học vẽ lên những lỗi sai với cách vẽ đặc biệt là Gesso. A ha! Tìm ra rồi!
Bette vội vã trở về nhà tìm hộp vẽ trắng và dùng bút vẽ nhỏ để vẽ lên những lỗi sai. Liquid
https://thuviensach.vn

Paper (bút xóa) được phát minh. Năm 1972, cô bán ý tưởng này cho công ty Gillette với giá 50
triệu đô-la.
3. Bài tập vui
Bài tập 1. Thử đoán nghề
Bạn hãy thử đoán nghề nghiệp của những người được nhắc tên dưới đây bằng cách nối cột bên
trái gồm tên nhà phát minh và sản phẩm được phát minh với cột bên phải là nghề nghiệp của
các nhà phát minh đó.

Bài tập 2. Tạo sự liên kết
Những kết hợp dưới đây đã giúp người sáng chế đạt được thành công. Bạn hãy thử chỉ ra các
liên kết giữa chúng.
1. Những sản phẩm nào được tạo thành nhờ các kết hợp dưới đây?
a. Tăm xỉa răng và bông gòn.
b. Xe hơi và nhà.
c. Ghế ngồi và bánh xe.
d. Bụi nước hoa và động cơ xe hơi.
2. Tên một số địa danh ẩm thực nổi tiếng trên thế giới được tạo ra bởi sự liên kết các ý tưởng
lại với nhau. Bạn có thể nói tên dựa vào các cặp dưới đây không?
a. Café bar và Rock Music.
b. Restaurant và Hollywood stars.
c. Pizza và dịch vụ giao hàng tận nhà nhanh.

https://thuviensach.vn

3. Những sản phẩm nổi tiếng thế giới nào được tạo ra bằng những cách kết hợp dưới đây:
a. Đồng hồ và thời trang.
b. Bia và đồ uống nhẹ.
c. Nước uống và xa xỉ phẩm.
Bài tập 3. Sức mạnh của quan sát
Bạn hãy thử quan sát xem có bao nhiêu khuôn mặt trong bức hình sau đây.

(Nguồn: Internet)

https://thuviensach.vn

II. 5 bước sáng tạo

1. Hiểu biết
Sáng tạo là quá trình kết hợp những nhân tố cũ với nhau để tạo thành cái mới. Hiểu biết là
nguyên liệu thô giúp bạn tạo ra sự kết nối đó. Càng biết nhiều thứ, biết sâu hay biết rộng, cơ
hội tạo ra ý tưởng mới của bạn càng nhiều.
Hiểu biết không đơn thuần chỉ là những kiến thức bạn được dạy ở trường. Nó phải là những
trải nghiệm tổng thể trong cuộc sống của bạn.
Hãy đọc và học những thứ không thuộc phạm vi công việc của bạn. Có như vậy, bạn mới mong
tìm được nhiều nguồn ý tưởng. Nếu là kỹ sư, bạn nên đọc thêm những thứ khác như thơ ca,
thiên văn học, hay kể cả tâm linh, những thứ hầu như chẳng liên quan gì đến công việc của bạn.
Hãy đọc báo, sách, chủ đề bạn chưa từng đọc trước kia, xem những bộ phim bạn không thích,
thử một sở thích mới, học những kỹ năng mới, nói chuyện với người lạ và phiêu lưu đến những
https://thuviensach.vn

vùng đất lạ.
Cách nhanh nhất và dễ nhất để thu được kiến thức là đọc báo cuối tuần. Bạn có thể không đọc
tất cả tin tức nhưng hãy đọc những tin tức nổi bật trong các mục: chính trị, thể thao, khoa học,
sức khỏe, tài chính, giải trí,...
Hãy tạo thói quen đọc bất kỳ tờ báo nào trước nay bạn không bao giờ đọc. Đọc những tờ báo
khác nhau ít nhất một tháng một lần. Chọn những tiêu đề tạp chí mà bạn không hứng thú,
chẳng hạn: Nghệ thuật xăm mình và bạn sẽ ngạc nhiên với những kiến thức mới mẻ vừa khám
phá. Đọc lướt qua những tài liệu xa lạ trong khi chờ xe không chỉ là cách tuyệt vời để giết thời
gian mà còn là cơ hội mở ra những chân trời tri thức mới làm giàu trí sáng tạo của bạn.
Trò chuyện với người nước ngoài bất cứ nơi đâu và bất kỳ lúc nào có thể. Hào hứng đặt câu hỏi
để thêm hiểu biết về văn hóa, lối sống, hệ thống chính trị xã hội ở đất nước của họ hay bất kỳ
chủ đề nào mà bạn ít biết hoặc không biết gì. Tính hiếu kỳ là nền tảng tạo nên sự sáng tạo.
Càng làm giàu kiến thức, bạn càng dễ có được ý tưởng. Hãy tìm kiếm tri thức ngoài địa hạt
công việc chuyên môn của mình.
Chính hiểu biết thư pháp đã giúp “vua táo” Steve Jobs đưa ra những mẫu thiết kế tuyệt vời.
Trong bài phát biểu tại trường Đại học Stanford năm 2005, ông kể lại: “Tôi đã được học về
nhiều kiểu chữ khác nhau, được học cách làm sao để thay đổi không gian giữa những chữ cái và
cách để tạo nên những kiểu chữ đẹp tuyệt vời. Thư pháp không những mang tính lịch sử mà còn
rất đẹp và tinh tế khiến tôi cảm thấy vô cùng hấp dẫn.”
Bette Nesmith, người phát minh ra bút xóa đã giải quyết vấn đề đánh máy, nhờ những hiểu
biết về hội họa.
Có thể không có những bằng chứng khoa học cụ thể, nhưng nhiều người tin vào giác quan thứ
sáu, chính là trực giác. Một số người đề cập đến trực giác như một quá trình tư duy của tiềm
thức vẽ lên những trải nghiệm mà chúng ta không nhớ. Không ai biết chính xác nó hoạt động
ra sao, nhưng nhiều người chứng minh rằng trực giác là nguồn cội của sáng tạo đích thực cư
trú trong mỗi chúng ta. Xin dẫn ra một câu chuyện vui về Hiểu biết:
Người đàn ông biết tuốt
Ngày xưa, có một người uyên thâm làm nghề bán chữ kiếm sống. Chữ ông ta bán chỉ có tác
dụng nếu khách hàng giữ nó cho riêng mình và cố luận ra ý nghĩa của nó mà không nhờ bất kỳ
ai giúp.
Tiếng tăm của ông nổi như cồn, bay tới tai nhà vua.
https://thuviensach.vn

Nhà vua cho triệu người đàn ông thông thái đó đến lâu đài, nhưng ông không đến. Không còn
lựa chọn nào khác, nhà vua đành đến mua chữ của ông. Lúc nhà vua đến, người đàn ông chăm
chú quan sát mà không nói một lời. Cuối cùng, ông viết ba chữ: “Ta biết hết!” và lấy của nhà
vua 30 đồng tiền vàng cho mỗi từ đó.
Nhà vua cố nghĩ xem ý nghĩa ẩn giấu đằng sau ba chữ đó là gì, nhưng không thành. Ông ngẫm
nghĩ nó hết ngày này sang ngày khác. Thậm chí, ông không dám tham khảo những cận thần tin
cậy nhất, vì ông biết rõ tác động của những chữ đó sẽ mất hiệu lực khi ông làm vậy.
Một ngày nọ, nhà vua cho gọi người thợ cạo của mình tới lâu đài để cắt tóc. Nhà vua vẫn tiếp
tục suy ngẫm về những từ này trong lúc người thợ cạo cắt tóc. Cuối cùng, không thể tự chủ
được nữa, nhà vua buột miệng nói to những từ này: “Ta biết hết!”. Khuôn mặt người thợ tái
mét. Hắn lập tức đánh rơi con dao đang dùng để cạo mặt cho nhà vua và quỳ xuống.
“Xin bệ hạ tha tội cho hạ thần. Hạ thần cố rạch cổ bệ hạ vì nghe theo lệnh của anh trai bệ hạ
thôi ạ,” người thợ cạo khóc lóc cầu xin đức vua tha tội.
Ba từ đó đã cứu sống nhà vua.
Bạn nghĩ sao? Bạn có nghĩ người đàn ông thông tuệ kia có thực sự biết mọi chuyện sẽ xảy ra
hay chỉ do ông đã dùng hiểu biết của mình để biết chắc hiểu luôn có những kẻ rình rập muốn
cướp ngôi của nhà vua?
Bài tập vui
Để giải quyết các vấn đề dưới đây, bạn cần biết về lĩnh vực thể thao, khoa học và có sự quan sát
sắc bén.
Bài tập 1
Một phụ nữ đang đổ nước nóng vào bồn tắm thì hết nước nóng. Vì vậy, bà ta quyết định đun
thêm một ít nước đổ vào bồn tắm để tăng nhiệt độ nước lên như mong muốn. Sau một lúc,
chồng bà bước vào. Ông bảo bà ngừng việc đó lại vì bà càng làm nóng nước, bồn tắm của bà
càng nguội thêm. Vì sao?
Bài tập 2
Có hai cô gái đang đấu quần vợt. Họ phải chơi 5 set trước đối thủ mới quyết định được kết quả.
Khi kết quả cuối cùng được thông báo, mỗi cô gái thắng 3 set. Hỏi sao lại có chuyện đó xảy ra?
Bài tập 3
Có 200 cầu thủ tham gia vào một trận đấu quần vợt đơn hạ đo ván. Giả định rằng không có trận
nào thắng dễ dàng, hỏi phải chơi bao nhiêu trận đấu để quyết định người thắng cuộc?
https://thuviensach.vn

2. Suy nghĩ
Suy nghĩ là hoạt động tâm trí tạo ra sự kết nối hữu ích nhằm tìm ra những giải pháp khả thi để
giải quyết vấn đề. Không lạ lẫm gì, hầu như ai cũng biết não có hai bán cầu, bán cầu não trái
chủ về tư duy logic, còn bán cầu não phải chủ về sáng tạo. Bạn cần sử dụng cả hai bán cầu não
này để có thể sản sinh ra ý tưởng cho những ứng dụng thực hành.
Theo bậc thầy sáng tạo nổi tiếng thế giới Edward de Bono, có hai dạng thức của quá trình tư
duy:
Dạng thức thứ nhất là tư duy theo chiều dọc hay tư duy hội tụ. Dạng thức này được so sánh với
việc đào xới một cái hang sâu hơn. Vấn đề với dạng tư duy chiều dọc này là nếu bạn đào một
cái hang sai, bạn sẽ không thể tìm được giải pháp dù bạn có đào sâu đến đâu.
Dạng tư duy thứ hai là tư duy theo chiều ngang hay tư duy phân kỳ. Dạng tư duy này được ví
như việc đào nhiều cái hang khác nhau (tìm kiếm nhiều giải pháp). Khả năng tìm được giải
pháp đúng sẽ tăng lên. Đúng như Linus Pauling từng nói: “Cách tốt nhất để có được ý tưởng tốt
là có thật nhiều ý tưởng.”
Dạng tư duy thứ hai cần cho việc sản sinh ra nhiều ý tưởng sáng tạo. Những kỹ thuật sáng tạo
căn bản được nói đến trong cuốn sách này nhằm giúp nâng cao tư duy hội tụ của bạn.
Xin kể cho bạn nghe về câu chuyện suy nghĩ tạo nên sáng tạo của hãng Walt Disney:
Hãng Walt Disney
Trong phòng làm việc của hãng Walt Disney luôn có một bức tường để nhân viên thể hiện ý
tưởng của mình dưới đủ dạng thức, từ chữ viết cho tới ký họa và sơ đồ. Ai cũng được tự do thể
hiện ý tưởng của mình. Nhờ vậy mà ý tưởng mỗi lúc một tăng lên. Quả là sự kích thích tinh
thần lớn lao.
Hãy tưởng tượng, tưởng tượng thật nhiều! Trẻ con là bậc thầy về tưởng tượng. Càng lớn, trí
tưởng tượng càng ít đi, nhưng xem phim viễn tưởng và đọc truyện cổ tích có thể giúp bạn hồi
phục được điều đó – không hoàn toàn nhưng còn khá hơn là không làm gì.
Ngôn ngữ thì có giới hạn, còn trí tưởng tượng là vô biên.
Hãy cùng nhau đặt ra nhiều câu hỏi. Càng nhiều càng tốt: Giả sử thế này, giả sử thế kia… Nếu
không… thì…
Bạn muốn biết chức năng từng bộ phận trong ngôi nhà? Hãy liên tục đặt câu hỏi!
Nếu không có nó, ngôi nhà sẽ thế nào?
Nếu đặt nó vào chỗ khác, có ảnh hưởng gì không?

https://thuviensach.vn

Ngôi nhà sẽ ra sao nếu khung nhà khác đi?
Nếu mất đi một bộ phận, lấy gì để thay thế?...
Đưa ra nhiều tham số để lựa chọn, bạn sẽ dễ dàng lựa chọn được cách tối ưu nhất. Nếu bạn chỉ
có 2 màu sơn để sơn một căn phòng cho thích hợp, bạn buộc phải hài lòng với một trong hai,
nhưng khi có trong tay tới 20 màu sơn thì bạn sẽ dễ dàng lựa chọn được màu sắc thích hợp với
tính cách bản thân mình nhất. Bạn chỉ có thể có được kết quả tốt nhất khi bạn có được ý tưởng
tốt nhất.
Bài tập vui
Bài tập 1
Bạn có thể di chuyển 1 que diêm được xếp như hình dưới để thành 1 hình vuông từ 4 que diêm
này không?

Bài tập 2
Chỉ di chuyển 1 que diêm để được đẳng thức đúng.

Bài tập 3
Thêm 1 nét để biến số 9 La Mã thành số 6 (dưới mọi hình thức).

3. Ấp ủ

https://thuviensach.vn

Nếu sau khi nghĩ nát óc mà vẫn chưa ra ý tưởng khả quan nào, bạn nên dừng lại. Bạn có thể thư
giãn, làm bất kỳ việc gì và để mặc cho tiềm thức của mình tiếp tục công việc. Người ta gọi đó là
quá trình ấp ủ.
Khi thư giãn, trí óc của bạn chùng xuống, tinh thần trở nên nhẹ bớt, nó được tự do để tạo ra các
kết nối mới mà từ đó sự sáng tạo sẽ sản sinh. Quá trình ấp ủ ý tưởng cũng như ấp trứng. Nhiều
thứ diễn ra bên trong mà bạn không thấy được bằng mắt thường. Sự ấp ủ có thể mất vài phút,
vài giờ, vài ngày, vài tháng hay thậm chí vài năm.
Quá trình ấp ủ xuất hiện dưới nhiều cách: lúc nghỉ ngơi thư giãn, khi đang vui chơi, lúc đang
tập trung làm việc gì đó hay thậm chí là khi đang ngủ.
Archimedes đã khám phá ra Định luật Archimedes khi ông đang tắm. Nhà bác học Einstein giải
quyết nhiều vấn đề khoa học khi ông đang chơi vĩ cầm hay khi đang chợp mắt. Charles Darwin
tìm ra sự liên kết trong thuyết Tiến hóa của mình khi ông đang điều khiển xe ngựa. Seymour
Cray, cha đẻ của siêu máy tính, một lần đào đường hầm dưới ngôi nhà đã cho ông sự ấp ủ tốt
nhất.
Hãng xe hơi Nissan đã ấp ủ ý tưởng để thiết kế mẫu xe hơi mới như thế nào? Câu chuyện sau
đây sẽ cho bạn biết rõ điều đó!
Xe hơi Nissan Pathfinder
Trụ sở Nissan đặt tại San Diego, Mỹ là nơi thiết kế các mẫu xehơi Nissan cho thị trường Mỹ,
đứng đầu là ông Jerry Hirshberg, chủ tịch công ty. Công ty nhận nhiệm vụ phải thiết kế một
chiếc xe hơi kiểu dáng thể thao mới được gọi là Nissan Pathfinder.
Hirshberg và nhóm thiết kế làm việc cật lực trong nhiều tháng, nhưng không tài nào cho ra
được những nét đặc trưng cho chiếc xe hơi mới. Họ tuyệt vọng khi hạn chót đến gần.
Nhưng Hirshberg không hoang mang. Ông cho toàn bộ 50 nhân viên của mình nghỉ giải lao để
xem bộ phim Sự im lặng của bầy cừu. Bộ phim cần sự tập trung cao độ để theo dõi các đoạn hội
thoại và cốt truyện. Khi xem phim, tất cả mọi người đều không nghĩ gì đến bản thiết kế
đau đầu kia nữa.
Thời gian thư giãn ngắn là cần thiết cho giai đoạn ấp ủ của nhân viên. Họ được tái tạo thêm
nhiều năng lượng và ý tưởng bắt đầu tuôn trào. Dự án thành công đúng thời hạn.
Nếu một lúc nào đó, bạn đau đầu tìm giải pháp cho vấn đề mà vẫn chưa ra, hãy dành thời gian
nghỉ ngơi để ấp ủ ý tưởng.
Bài tập vui
https://thuviensach.vn

Những vấn đề dưới đây đều đơn giản nhưng yêu cầu phải có tư duy sáng tạo. Chúng đề cập tới
các tình huống thực. Để giải quyết chúng, bạn cần thoát ra khỏi lối tư duy thông thường. Giai
đoạn ấp ủ sẽ giúp bạn tìm ra câu trả lời.
Bài tập 1. 10 quả táo
Cuối bữa tiệc sinh nhật, bà chủ nhà thấy còn 10 quả táo đựng trong giỏ. Bà cho mỗi đứa trẻ
mang về một quả táo. Sau khi cả 10 đứa trẻ đã nhận được táo, vẫn còn một quả táo trong giỏ.
Hỏi tại sao?
Bài tập 2. Rơi từ tòa nhà 20 tầng
Một người đàn ông ngồi uống café gần cửa sổ. Đang thích thú ngắm nhìn cảnh vật bên ngoài thì
bất ngờ ông ta bị đẩy xuống, rơi khỏi tòa nhà 20 tầng. Nhưng ông ta vẫn tiếp đất an toàn,
không đau đớn gì, trong khi dưới đất không hề có đệm. Tại sao lại như vậy?
Bài tập 3. Đo lượng nước trong hồ
Giả sử có một cái hồ nhỏ méo mó đằng sau nhà bạn. Độ sâu của nó thay đổi và bạn không thể
biết được chính xác là bao nhiêu. Không có con sông nào chảy vào hay chảy ra khỏi hồ. Làm
thế nào đo được khối lượng nước trong hồ?
4. Tìm ra rồi!
Cuối cùng thì ý tưởng cũng xuất hiện sau thời gian ấp ủ. Chắc bạn không quên hình ảnh nhà
bác học Archimedes đã chạy từ bồn tắm ra ngoài đường và hét vang: “Eureka!” khi phát hiện
ra phương pháp xác định vàng nguyên chất trong vương miện của nhà vua. “Eureka” trở thành
một biểu tượng cho cảm giác vui sướng khi giải quyết được vấn đề khó khăn hay phát hiện ra
điều gì quan trọng.
Sáng tạo là công việc gian khổ nhưng đáng để bỏ công sức. Như lời Einstein nói, đó là trải
nghiệm đẹp và cơ bản nhất của con người. Cùng đọc lại câu chuyện của Archimedes và tìm ra ý
tưởng sáng tạo theo cách của bạn.
Lực đẩy Archimedes
Một hôm Quốc vương xứ Hy Lạp muốn làm một chiếc vương miện mới và thật đẹp. Vua cho
gọi người thợ kim hoàn tới, đưa cho anh ta một thỏi vàng óng ánh, yêu cầu anh ta phải làm
nhanh cho vua chiếc vương miện.
Không lâu sau vương miện đã được làm xong, rất đẹp và rất tinh vi. Quốc vương rất hài lòng và
đội lên đi đi lại lại trước mặt các đại thần. Lúc đó có tiếng thì thầm: “Vương miện của bệ hạ đẹp
quá nhưng không biết có đúng đều là vàng thật không?” Quốc vương nghe xong liền cho gọi
https://thuviensach.vn

người thợ kim hoàn tới và hỏi: “Chiếc vương miện ngươi làm cho ta có đúng là toàn bằng vàng
không?”
Người thợ kim hoàn bỗng đỏ mặt, cúi xuống thưa với nhà vua rằng: “Thưa bệ hạ tôn kính, số
vàng Người đưa con đã dùng hết, vừa đủ không thừa cũng không thiếu, nếu không tin bệ hạ cho
cân lại thử xem có đúng nặng bằng thỏi vàng Người đưa cho con không ạ.”
Các đại thần đem vương miện ra cân thử, quả là không thiếu, nhà vua đành phải thả người thợ
kim hoàn về. Nhưng nhà vua biết rằng lời nói của người thợ kim hoàn ấy khó có thể tin được vì
anh ta có thể dùng bạc để thay vàng với trọng lượng tương đương mà nhìn bề ngoài không thể
phát hiện ra được.
Quốc vương buồn phiền đem chuyện này nói với Archimedes. Archimedes liền nói với Quốc
vương: “Đây quả là bài toán khó, thần xin giúp Người làm rõ chuyện này.”
Về đến nhà, Archimedes cân lại vương miện cùng thỏi vàng, đúng là trọng lượng bằng nhau.
Ông đặt chiếc vương miện lên bàn ngắm nghía và suy nghĩ đến mức người phục vụ gọi dùng
bữa mà không hay biết.
Ông nghĩ: “Vương miện nặng đúng bằng thỏi vàng, nhưng bạc lại nhẹ hơn vàng, nếu như trong
vương miện có trộn lượng bạc nặng đúng bằng lượng vàng lấy ra, thì chiếc vương miện này
phải lớn hơn chiếc vương miện làm hoàn toàn bằng vàng. Làm thế nào để biết được thể tích
của chiếc vương miện này và thể tích của chiếc vương miện làm toàn bằng vàng cái nào lớn,
cái nào nhỏ? Chẳng lẽ phải làm một chiếc nữa, như vậy thì thật tốn công tốn sức.” Archimedes
lại nghĩ: “Đương nhiên có thể nấu lại chiếc vương miện này và đúc thành vàng thỏi để xem nó
còn to bằng thỏi vàng cũ không, nhưng như vậy chắc chắn nhà vua không đồng ý, tốt nhất là
phải nghĩ ra cách gì khác để so sánh thể tích của chúng. Nhưng cách gì đây?”
Archimedes trầm lặng suy tư, ông vắt óc suy nghĩ mãi mà vẫn chưa tìm ra cách. Ông thường
lặng lẽ ngồi cả buổi, mọi người nói ông “đang bí”.
Một hôm Archimedes đi tắm, vì mải suy nghĩ, ông để nước chảy đầy bồn tắm, sắp tràn cả ra
ngoài. Ông bước vào bồn tắm, nước tràn ra ngoài, ông càng chìm người vào bể nhiều thì nước
càng tràn ra ngoài nhiều. Archimedes như bừng tỉnh, mắt bỗng sáng lên, ông nhìn nước tràn ra
ngoài bể và nghĩ rằng: Số nước tràn ra có thể bằng với thể tích phần cơ thể của ông chiếm
trong bể nước không? Ông vui mừng cho đầy nước vào bồn tắm và lại bước vào bồn, sau đó lại
làm lại một lần nữa. Đột nhiên, ông bỗng chạy ra ngoài vỗ tay reo lên: “Tôi đã phát hiện ra rồi,
phát hiện ra rồi!” mà quên cả mặc quần áo.
Ngày thứ hai, Archim...